Felietony
Szczur, który był kotem
czyli pochwała kultury ponad granicami
19 listopada w warszawskim Palladium spotkali się dawni działacze ruchu studenckiego. Niegdyś BYLI po przeciwnych stronach barykady. Byłem wśród nich.
W stanie wojennym robiłem podziemne pismo „Promieniści”. Socjalistyczny Związek Studentów Polskich nazywaliśmy „zsypem”. Gdy przemianowano SZSP na ZSP, rozklejaliśmy plakaty ze szczurem uciekającym z kubła śmieci. Podpis: „SZSP = ZSP”.
Szczur przypominał kota, ale niechęć była autentyczna.

Byłem radykałem. Jaruzelskiego chciałem publicznie batożyć. Nie lubiłem go znacznie bardziej, niż dziś nie lubię prezydenta Nawrockiego. Choć rywalizacja byłaby zacięta.
Jednak już wtedy wiedzieliśmy, że zamknięcie w szlachetnej, podziemnej bańce jest pułapką. W „Promienistych” ocenialiśmy także oficjalną kulturę. A naszą pierwszą książkę, „Tylko nie o polityce”, wydał w 1988 roku Jerzy Giedroyc. Potem przyszedł Okrągły Stół. Okazało się, że nawet Jaruzelski potrafi rozmawiać. A kultura, także ta spod znaku ZSP, może łączyć przeciwników.
Dziś znów niektórzy politycy odmawiają innym prawa do polskości. Jaruzelski miał podobną skłonność jak Nawrocki. Tyle że generał szybciej się uczył.
Może więc kultura znów zrobi to, czego nie potrafią politycy?
Kiedyś pomyliliśmy szczura z kotem. Ale nie pomyliliśmy się w jednym: nie wolno zamykać się wyłącznie wśród swoich.
Bo wtedy nawet najpiękniejsza kultura staje się tylko elegancko urządzonym zsypem.
