Jak się czujesz zarchiwizowany?

W Krakowie, w Teatrze KTO – 4 października 2026 roku – zainaugurowano 3. Festiwal Teatru Tańca, Ruchu, Formy i Sztuk Plastycznych „Ciało i Czas”. Przy tej okazji odbyła się premiera spektaklu „300-millisecond archives” Aleksandry Nowakowskiej i Andrzeja Józefczyka, laureatów 2. Festiwalu „Ciało i Czas”. Aleksandra Nowakowska, absolwentka Wydziału Teatru Tańca w Bytomiu krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego, która zasiadła w tegorocznym jury Festiwalu, krakowskim widzom znana jest z Teatru KTO czy Teatru Barakah.

Podczas spektaklu scena teatralna zamieniła się w swoiste laboratorium, z jednej strony wypełnione doświadczeniami, z drugiej stanowiące próbę zapisania, czy może zarchiwizowania tego, co w tej przestrzeni się dzieje. Przedmiotem swoistych badań występujących na scenie artystów są gesty, ruchy, powtarzalne doświadczenia ruchowe, ale i mimika twarzy. Początkowo spektaklowi towarzyszył gwar sali, który pomału przekształcał się w dźwięki niekoniecznie skoordynowane i przypominające intencjonalną muzykę, ale w finalnym efekcie zmienił się w dźwięki muzyki techno (interesujący efekt działań muzycznych Andrzeja Józefczyka). Występujące na scenie artystki, w dość swobodnej atmosferze, jakby improwizując, poruszały się po scenie. Dwa razy na scenę wkraczało słowo – ankietowe proste pytania (np. „jak się czują twoje pachy?”), na które wykonawczynie miały odpowiadać gestem i mimiką. Ruch sceniczny performerek odbywał się pod okiem dziwnej kamery. Notowała ich ruchy, gesty i w formie punktów przenosiła do pęczniejącego zbioru, który na naszych oczach zmieniał swój kształt i rozrastał się. Było to bardzo interesującym doświadczeniem wizualnym. W ten sposób na dużym ekranie umieszczonym na scenie tworzona była instalacja. Do jej współtworzenia, w finalnej części zaproszona została też publiczność, która mogła na scenie wykonywać najprzeróżniejsze gesty i ruchy. Siedziałem wbity w teatralny fotel patrząc na rozentuzjazmowaną młodzież, która wręcz przejęła kontrolę na sceną! Czego oni tam nie wyprawiali! Skrupulatnie zanotowane przez kamerę ruchowe zachowania, gesty i ruchy, przebywających w przestrzeni scenicznej, już nie tylko performerów, powodowały, że archiwalny zbiór ich działań powiększał się, pęczniał!

Może w ten wieczór, podczas spektaklu, niektórzy widzowie uświadomili sobie, jak bardzo jesteśmy uzależnieni nie tylko od słowa, ale od powtarzalnych gestów wyrażających choćby zamyślenie, troskę czy przerażenie, ale i zabawę – prawie jak w piaskownicy!

Teatr KTO w Krakowie: „300-milisecond archives”, koncepcja spektaklu i instalacji, choreografia, performance – Aleksandra Nowakowska, koncepcja spektaklu, koncepcja, projekt i wykonanie instalacji, performance, muzyka – Andrzej Józefczyk, performance, kreacja ruchu – Natalia Dinges, performance, kreacja ruchu – Anna Kuszarecka. Premiera: 3 października 2026 roku.

Ilustracje: J. Paluch