PARTNER PROJEKTU:

thumbnail Rekomendacje

Teatr Barakah: „Ostatnie Kuszenie Chrystusa. Ewangelia Wątpliwości”

Janusz M. Paluch
Rekomendacje Janusz M. Paluch

Przybywający do Teatru Barakah muszą pozbyć się wszelkich złudzeń i nadziei. Czy są wierzący w Boga, czy nie, są obojętni albo wątpiący – to nie ma znaczenia.

Na scenie Teatru Barakah dotkniecie zła, usłyszycie głos demona, który nie będzie was namawiał do czegokolwiek. Jego głos jak wirus utkwi w Was i odezwie się, Bóg wie kiedy, a wtedy uważajcie…Idą trudne czasy, w których skażeni złem będą na wagę złota…


Spektakl „Ostatnie Kuszenie Chrystusa. Ewangelia Wątpliwości” jest autorską kreacją Michała Telegi, który napisał scenariusz i rzecz – do muzyki Daniela Grupy – wyreżyserował. Muzyka w tym przedsięwzięciu odgrywa niezwykle ważną rolę. To ona trzyma w ryzach cały spektakl, akcję na scenie. Wymierza, jak metronom, tempo wydarzeń. Jak w operze…
Wydawać by się mogło, że opierając scenariusz o znane – chyba wszystkim – wydarzenia z „Ewangelii”, dodatkowo przeżywane każdego roku podczas Wielkanocy, autor skazuje się na powtórzenia wyeksploatowanych obrazów i tekstów, czasem naiwnych, ale i ważnych, pytań o sens wiary, na które nigdy nie uzyskamy odpowiedzi. A przecież, gdyby nie te pytania, ciągła dyskusja, zadawane przez pokolenia wątpiących i wierzących, czy chrześcijaństwo, wiara w Chrystusa, utrzymałaby się przez tysiąclecia? Walka dobra ze złem, w historii ludzkości trwała od zawsze i zawsze była inspirująca…


W spektaklu usłyszymy wokalizy, niemal operowe, które trzymają się kwestii słownych wypowiadanych przez aktorów, stanowiąc dla nich dźwiękowy drugi plan, jakby autor chciał podkreślić proces myślowy bezpośrednich uczestników ostatnich dni życia Chrystusa. Do tego poważna, diaboliczna muzyka elektroniczna uzupełniana dźwiękami instrumentów towarzyszących spektaklowi na żywo: wiolonczela (Karolina Chłostowska) i altówka (Karolina Stasiowska). Jestem też pod wrażeniem perfekcyjnie ułożonego przez Martynę Dyląg ruchu scenicznego! Dopełnieniem przerażających widza obrazów jest gra świateł, oraz wizualizacje pojawiające się, w pobudzającej wyobraźnię widza scenografii autorstwa Wojciecha Miksa.. Zło przenika się z potencjalnym dobrem tkwiącym w każdym człowieku. Człowieku dążącym do normalności, szukającym miłości i stabilizacji. Patrzymy na Magdalenę (świetna kreacja Moniki Kufel), którą z domu publicznego wyprowadza miłość do Chrystusa. W zamian oczekuje od niego normalności – życia rodzinnego, w którym byłyby dzieci, prowadzony przez niego warsztat stolarski. Zwykła codzienność. Gdy pojawia się umierający Łazarz, mówią – jesteś Bogiem spraw cud… Wtedy nawet u szydzących pojawia się nadzieja, chcą uwierzyć w jego wszechmoc… Chrystus będący pod wpływem głosów, nie potrafi zdecydować, kto do niego przemawia? Bóg, czy szatan? Jakkolwiek głos prowadzi go, jako człowieka, do zguby.


Rola Yeshuy czyli Jezusa jest obsadzona przez troje aktorów. To bardzo ciekawy i odważny zabieg. W akcie pierwszym jest nim Paweł Kiedrowski, w drugim Michał Nowicki, a w trzecim Monika Kufel. Czy to nawiązanie do św. Wilgefortis znanej z Wambierzyc, opisanej w książce „Dom dzienny, dom nocny” przez Olgę Tokarczuk? Czy autor chce pokazać, że wszyscy jesteśmy Chrystusami, mężczyźni i kobiety, niosący własne krzyże codzienności na swoją Golgotę? Chrystus kreowany w akcie III przez Monikę Kufel jest niezwykły. Jej gra ma potężną moc, która w tych ostatnich chwilach dramatu, wywołuje mrowienie. Lęk… Wydaje się, że za chwilę wyjdziemy na ulicę Augustiańską i się otrząśniemy z emocji… Nie, nie będzie tak, bo ten lęk pozostanie już z nami na długo. Ten odchodzący Chrystus staje się symbolem umierającej Gazy, zniszczonej, gwałconej, doprowadzonej do ruiny przynoszącej w efekcie śmierć. Ramiona krzyża, umierającego Jezusa w III akcie obejmują cały świat. W chwili konania słyszymy słowa wypowiadane w wielu językach. Jakby nagle wracały do źródła… W konaniu na krzyżu nie ma nic z sakrum. Opis ustępujących funkcji życiowych przerazi każdego. Na krzyżu umiera już zwykły, pobity i ukrzyżowany przez ludzi, wypełnionych nienawiścią i pogardą, człowiek. Jego dusza umyka niewidzialnie wraz z uchodzącym życiem. Pozostawia nam wiarę, w dobrego, ale surowego, nie mającego litości nad własnym synem, Boga. A może wiarę w człowieka tylko, którym przecież był? Człowieka innego, odmiennego, który szerzył i głosił dobro, nawet pociągnął za swą ideą uczniów – nie wszyscy go zawiedli. Pozostawił człowieka, który mimo swej wiary, jest okrutny w czynach, zaprzeczających istnienie Boga. Ta idea jest wygodna dla człowieka, który morduje i jest mordowany, niszczy i jest niszczony, jest katem i ofiarą, a wszystko usprawiedliwiają słowa wypowiadane w językach „Bóg tak chce”, „Inszallah”… To najbardziej przejmująca scena w tym spektaklu.
Spektakl powstał – celowo czy przypadkowo, nie wiem – w czas niezwykłego rozdarcia, potwornej, morderczej wojny między Izraelem a Hamasem z Palestyny. Wojny między nowoczesną armią a podstępną – przed niczym nie uchylającą się – organizacją terrorystyczną. Wojny religijnej między światem żydowskim i arabskim. Jej ofiarami są niewinni ludzie – mężczyźni, kobiety, starcy i dzieci. Liczba ofiar zbliża się do 100 tys. osób… Ta straszna rzeczywistość powoduje od lat nakręcanie nienawiści. Zwykli dotychczas mężczyźni radykalizują się, za chwilę staną pod bronią, a za kilka dekad mścicielami, w imię idei politycznych i religijnych, staną się dzieci, którym uda się przetrwać dzisiejszy pogrom.


Droga krzyżowa, którą obserwujemy jako przypadkowi świadkowie, wędruje współcześnie przez Jerozolimę, wśród turystów pilnowanych przez uzbrojonych żołnierzy w kamizelkach kuloodpornych… Szok, którego doznamy, jest niebezpieczny, jednych może podbudować i utrwalić w wierze, religijności. Innych doprowadzić do stanów lękowych depresyjnych… Na pewno odświeży nam pamięć o ewangelijnych wydarzeniach, które często odeszły w niepamięć wraz ze szkolnymi lekcjami religii, czasem – podczas Wielkanocy = budzą w nas lęk który zradzają tajemne – dla niektórych egzotyczne – rytuały religijne.
„Ostatnie Kuszenie Chrystusa. Ewangelia Wątpliwości” to jeden z najbardziej wstrząsających, ale i najtrudniejszych, spektakli, jakie zostały w ostatnich latach na tej scenie, nie mającej litości dla widzów, zaprezentowane…
Gdy kończyłem pisać ten tekst, na ulicach Krakowa rozegrał się dramat… Zabici i ranni w biały dzień przypadkowi przechodnie… Zło materializuje się na naszych oczach, śmieje się nam w twarz… Zło wciąż trwa!


Teatr Barakah w Krakowie, „Ostatnie Kuszenie Chrystusa. Ewangelia Wątpliwości”, reżyseria i scenariusz – Michał Telega, muzyka – Daniel Grupa, scenografia i kostiumy – Wojciech Miks, ruch sceniczny – Martyna Dyląg, kierownik budowy scenografii – Adam Hanuszkiewicz. Obsada: Katarzyna Gierla, Paweł Kiedrowski, Monika Kufel, Jacek Musiał, Michał Nowicki, Linus Wdowiarz-Bilski, muzyka na żywo – Karolina Chłostowska (wiolonczela), Karolina Stasiowska (altówka), głos Łazarza – Włodzimierz Szturc. Premiera 5 listopada 2026 r.

Ilustracje: fot. Piotr Kubic